Nơi táng của hoạn quan sau lúc qua đời

"Thái giám" hay còn được gọi là "hoạn quan" trong những triều đại phong kiến Việt Nam được ghi nhận có từ thời Lý.

Đến đời vua triều Nguyễn, công việc của các thái giám là phục dịch nhà vua trong những việc liên quan tới chuyện gối chăn.
Hằng ngày họ phải bố trí quy trình, lên danh sách các phi, tần và xếp đặt lịch, giờ để vua “ngự dâm”. Sau đấy cẩn thận ghi chép lại danh tính các bà phi được “ngự dâm” cùng giờ giấc, ngày tháng… để sau này nếu như các phi, tần đó có thai cùng vua sẽ được xác nhận, hạn chế nhầm lẫn. 1 số thái giám lại chuyên việc phục dịch, phục dịch các cung phi goá bụa của “tiên đế” (vua đời trước) ở các lăng tẩm.
Xem thêm: công viên nghĩa trang thiên đức

Việc kén chọn hoạn quan ưu tiên tuyển những con trẻ "ái nam ái nữ" do lệnh của triều đình. Người dân nào sinh con có khuyết tật đấy được quan sở tại đến khám xét rồi làm sớ tâu lên. Bố mẹ đứa bé sẽ nuôi con tới lúc 13 tuổi, sau đấy Bộ Lễ sẽ đưa vào cung thực tập thái giám. Làng nào mang hoạn quan tiến cử được miễn binh lính, cu li phen tạp dịch và toàn bộ sưu thuế. Nếu như không sở hữu đủ số trẻ ái nam ái nữ, thanh niên nào tình nguyện thiến bộ phận sinh dục sẽ được tuyển chọn.

Người ta gọi những hoạn quan là những người có danh vọng trong thành. Nói đúng hơn, họ là những người tai lớn mặt lớn. Đấy là các người đặc thù trong quần chúng An Nam. Cũng như những đồng hương của họ, những người thái giám đội khăn xếp chứ không che mặt như kiểu những giáo đồ đạo thiên chúa ở bên Pháp của ta. Ngược lại, họ để lộ mặt mũi, mường tưởng rất rõ ràng. Điều này được ghi chép ở phía mặt sau của một tấm bưu thiếp với ảnh của 5 vị thái giám đứng ngồi bên thềm Đại Nội (Huế) do nhà nghiên cứu Huế Phan Thuận An sưu tầm được, với bút tích của 1 người Pháp thời ấy, diễn đạt các hoạn quan triều Nguyễn.

Đọc thêm: nghĩa trang an viên vĩnh hằng

Để phân biệt với lớp quan lại khác trong cung, các thái giám được cấp một loại y phục riêng bằng lụa xanh, dệt hoa trước ngực, đội mũ cứng hoặc khăn đóng.Tuy bản thân không được vinh hạnh như hàng quan lại, song các thái giám vẫn có thể đem đến cho cha mẹ, họ hàng những lợi quyền một mực.
Khi chết đi, các thái giám sở hữu riêng một bãi tha ma trong khuôn viên chùa Từ Hiếu, cách Huế khoảng 1 km theo hướng tây nam và vì vậy chùa này còn được gọi là chùa thái giám.

Số mả hiện còn là 25 ngôi, mang 2 ngôi mộ gió không với thi thể ở đó. Trong đấy, 21 ngôi còn vẹn nguyên, sở hữu bia khắc danh tiếng, quê quán, pháp danh, chức vụ và ngày mất. Rõ ràng nhất là bia số 22 (ở dãy trong cùng) có khắc: Hoàng triều Cung Giám viện, quảng vụ Nguyễn Hầu, đứa ở thôn Nhi, thị trấn Hoàng Công, tổng Hoàng Công, huyện Thanh Trì, phủ Thường Tín, tỉnh Hà Nội; mất ngày 15 tháng Giêng năm Khải Định thứ V (1920). Rất nhiều bia mộ khác vẫn còn đọc rõ chữ.

Tìm hiểu thêm: nghĩa trang công viên vĩnh hằng